Factoren die het bedplassen in de hand kunnen werken

Erfelijkheid

Enuresis blijkt vaak in de familie voor te komen. In onze westerse cultuur worden getallen genoemd van 35% tot 58%, waarvan de ouder ook bedplasser is geweest. Uit een tweeling onderzoek is gebleken dat bedplassen bij eeneiige tweeling ongeveer twee keer zo vaak voorkomt bij beide helften als bij twee-eiige tweeling. In een recent onderzoek zijn bij een groep bedplassers met positieve familie anamnese sterke aanwijzingen gevonden voor een dominante overerving van bedplassen via een gen gelegen op chromosoom 13Q.

Beperkte blaascapaciteit

Er blijkt nauwelijks verschil in blaascapaciteit tussen kinderen met en zonder bedplassen. Het kleine verschil dat wel gevonden wordt zou een gevolg van bedplassen kunnen zijn, vaak in combinatie met de moeilijke wekbaarheid. Bij training moet hier wel rekening mee gehouden worden.

Slaapdiepte

Kinderen die bedplassen onderscheiden zich in het slaappatroon niet van andere kinderen. Enuresis nocturna komt in alle fase van de slaap voor. Daarom is de theorie dat kinderen te diep slapen onjuist. Kinderen met en zonder enuresis hebben hetzelfde slaappatroon. Echter in een recent onderzoek is aangetoond dat kinderen die bedplassen een hoge wekdrempel hebben, met andere woorden; ze worden heel moeilijk wakker. Ze worden dus ook niet wakker van het signaal van een volle blaas, waardoor ze niet in staat zijn de plas ’s nachts op te houden. Als men kinderen met bedplassen dan ook nog eens extra wil laten plassen, bijvoorbeeld voor de ouders gaan slapen, dan is het van belang ze goed wakker te maken. Op deze wijze leren ze de wekbaarheid te verbeteren.

Rijping

Een kind van drie jaar is voor zindelijk worden in een leergevoelige periode, de meeste kinderen van die leeftijd zullen vanzelf ’s nachts droog blijven. Soms moeten de ouders hierbij helpen en het kind ondersteunen door het te motiveren om zonder luier te slapen en in het begin te wekken om een plas te doen. Sommige kinderen zijn “laatkomers’ en op driejarige leeftijd nog te onrijp om het zindelijkheidsproces te leren. Bij hen komt de leergevoelige periode later, bijvoorbeeld pas als ze vijf of zes jaar zijn en gaat het bedplassen vanzelf over naarmate ze ouder worden.

Hoge urineproductie

In normale gevallen is de productie van urine ’s nachts lager dan overdag. Bij kinderen die bedplassen kan er sprake zijn van een hogere urineproductie 's nachts. Het gevolg is dat zij het niet redden om ’s nachts droog te blijven, meestal komt dit probleem voor in combinatie met moeilijke wekbaarheid. Voor deze oorzaak van bedplassen is een medicamenteuze therapie van bedplassen de laatste jaren sterk in de belangstelling gekomen.

Organische oorzaken

Stoornissen aan nieren en urinewegen komen zelden voor bij kinderen die alleen last hebben van bedplassen en komen niet vaker voor dan bij de niet bedplassende kinderen. Wel komen regelmatig urineweginfecties voor, maar deze kunnen juist ook het gevolg zijn van het slecht legen van de blaas. Ook volle darmen (obstipatie) kan resulteren in frequent plassen overdag en ’s nachts.

Emotionele en sociale factoren

Ten aanzien van psycho-sociale problemen bij kinderen met bedplassen is het moeilijk te bepalen wat primair en wat secundair is. Dat bedplassen een lastig probleem is, dat soms verregaande gevolgen kan hebben, is zeker waar, althans voor iedereen die direct of indirect met dit probleem te maken heeft. Bedplassen gaat gepaard met ongemak en kan zelfs lijden tot een verstoord gezinsleven. Hoe ouder het kind wordt, hoe groter vaak de schaamte. Door schaamtegevoel durft het kind niet uit logeren of op schoolkamp en raakt daardoor in een isolement. Gebleken is dat kinderen die lang in bedplassen dit als een zeer ernstig probleem ervaren. Ze hebben daardoor een lager zelfbeeld, worden onzeker ten opzichte van leeftijdsgenootjes. Vroeger had men de neiging te wachten totdat het kind vanzelf droog werd, maar tegenwoordig worden er andere eisen aan kinderen gesteld. Ze gaan in groep 8 op schoolkamp of al eerder naar een sport- of scoutingkamp. Het bedplassen is daardoor veel eerder al een sociale belemmering, waardoor men sneller en intensiever naar een effectieve behandeling zal gaan zoeken. Het is wel belangrijk om goed na te gaan of de problemen die het kind heeft een gevolg van bedplassen of dat er een ander oorzaak is voor de gedragsproblemen of het sociale isolement. Vooral bij secundaire enuresis is bekend dat kinderen weer zijn gaan bedplassen rondom een voor hen spannende gebeurtenis, zoals de geboorte van een broertje, zusje, sinterklaas, verjaardagen, logeerpartijen. Ook spanningen op schol, thuis, in relatie met ouders of spanningen als gevolg van bedplassen zelf kunnen eer rol spelen. Langdurige problemen in het gezin speelt bij een kwart van de bedplassers een rol of heeft in het verleden een rol gespeeld. Belangrijk is dat de basisproblemen eerst worden opgelost voordat er een therapie wordt gestart.